Teveel aandacht voor aandeelhouderswaarde slecht voor wereldeconomie

In de negentiger jaren van de vorige eeuw werd het handelen in aandelen een ware hype. Zeker de explosieve groei van IT-bedrijven op de verschillende mondiale beurzen zorgden voor een gretige handel in aandelen, ook onder de gewone burgers. Na de hype kwam de deceptie en velen verloren enorme bedragen toen de beurzen instortten. De wereldeconomie kreeg klap op klap te verduren en stortte uiteindelijk in.

De negentiger jaren kenmerkten zich door het opnemen van spaargelden, het verhypothekeren van overwaarden op woningen en het afsluiten van leningen, dat alles om maar snel te kunnen profiteren van de gigantische groeicijfers van de aandelenkoersen. Menigeen zag zich snel rijk worden, maar uiteindelijk waren er meer verliezers dan winnaars. Er was, zeker op particulier niveau, sprake van een enorme kapitaalvernietiging. De belofte van menig IT-bedrijf bleek een luchtbel te zijn die snel uit elkaar spatte. De beurzen stortte in en sleepte de economie mee in een neerwaartse spiraal. Het idee dat het om een tijdelijke dip ging werd snel achterhaald en bleek uiteindelijk 7 jaren te duren. In de tweede helft van 2004 en begin 2005 kwam, mede onder invloed van enorme groeicijfer van de Chinese economie, de groei in onze Westerse economie weer langzaam op gang. Tegelijkertijd verschijnt er een nieuw fenomeen dat de aandacht van de financiële markten trekt; De Hedgefunds. En opnieuw lijkt het erop dat de sterke aandacht voor aandeelhouderswaarde (shareholders value) de ontwikkeling van onze westerse economie bedreigt. Niemand zal de problematiek van de Amerikaanse hypotheekmarkt ontkennen, maar dat daar redelijk risicovol is gespeculeerd is ook duidelijk. Wordt het niet tijd om de aandacht tussen alle stakeholders in alle redelijkheid te verdelen?

Focus op stakeholders valueNatuurlijk is het belangrijk dat aandeelhouders rendement op hun geïnvesteerd (belegd) vermogen halen. Het zijn geen filantropische instellingen en de grote beleggingsfondsen hebben een grote verantwoordelijkheid naar de aandeelhouders die zij vertegenwoordigen. Tegelijkertijd zie je ook dat een aantal oncontroleerbare hedgefunds risicovol of op z’n minst speculatief beleggen in de hoop en verwachting op korte termijn hoge rendementen te behalen. Maar de aandeelhouder is niet de enige stakeholder die belang heeft bij het reilen en zeilen van beursgenoteerde ondernemingen. Een gezond opererend bedrijf, dat ruim aandacht besteedt aan een goede reputatie met alle stakeholders, verdeelt zijn aandacht evenredig tussen klanten, medewerkers, aandeelhouders, toeleveranciers en andere partijen waar zij een afhankelijkheidsrelatie mee heeft. Korte termijn winstoptimalisatie kan op de lange termijn een bedreiging van de continuïteit betekenen. Onvoldoende aandacht voor de medewerkers kan uitstroom bevorderen waarbij de besten altijd als eerste vertrekken. Daarmee lopen, zeker de kennisintensieve ondernemingen, enorme risico’s. Investeren in nieuwe markten, kennis en productontwikkeling kan op de korte termijn de winstgevendheid nadelig beïnvloeden, maar op de lange termijn de continuïteit waarborgen waardoor betere rendementen behaald kunnen worden. Heldere communicatie die aangeeft waar de onderneming voor gaat en voor staat draagt bij aan een duurzame reputatie van een betrouwbare organisatie. Dit vraagt van de financiële wereld om anders naar beursgenoteerde ondernemingen te kijken, niet alleen als generator van korte termijn geldmachines, maar als motor van onze wereldeconomie met een gezond stationair toerental om van daaruit krachtig te kunnen accelereren. In zo’n motor moet je willen investeren in de wetenschap dat hij ook regelmatig onderhoud nodig heeft en afnemers die hem willen gebruiken.

Door Theo Bosters MCC