Meerwaarde samenwerking Human Resources Development en Communicatie Professionals?

De zoektocht van de werkgroep Interne Communicatie².
Hier begint voor deze werkgroep een zoektocht naar de meerwaarde van de samenwerking tussen HRD- en Communicatieprofessionals op het gebied van interne communicatie. Oftewel: Interne Communicatie in het Kwadraat. Een tocht met vallen, opstaan, beelden, aannames, kennis vergroten en onverwachte uitkomsten.

Over de aanleiding vertelt aanjager van de werkgroep Marjan Engelen: “Het blad Leren in Organisaties had in april 2006 een themanummer over bedrijfsidentiteit en in meerdere artikelen werd geconcludeerd dat het een zwaar onderbelicht onderwerp in organisaties is. Het zou moeten worden opgepakt door HRD-ers, er werden zelfs speciale opleidingen voorgesteld”.

Als communicatieadviseur èn als trainer weet zij dat veel communicatieadviseurs deskundig zijn op dit vakgebied. Blijkbaar wordt er een lacune ervaren door HRD-ers. Voor Marjan gaf dit, samen met ervaringen uit haar trainingspraktijk de doorslag om bij het professionaliseringsplatform van NVO2 aan te kloppen. De centrale vraag werd:

Wat is Interne Communicatie in het Kwadraat? Wat kunnen HRD-ers en communicatieprofessionals elkaar op het gebied van interne communicatie bieden en wat is ervoor nodig om de meerwaarde te bereiken?

Wat zoeken de 50 werkgroep bezoekers?

De workshop in februari kan gezien worden als de aftrap van een gecombineerde NVO2 (vereniging en netwerk voor HRD- professionals) – Logeion activiteit rondom één thema: Interne Communicatie.

Het aantal aanmeldingen voor die avond overtreft alle verwachtingen: blijkbaar zijn veel communicatie- èn HRD-mensen van mening dat Interne Communicatie in het Kwadraat mogelijk is. Zij zoeken naar een combinatie van beide werkvelden, wat misschien zou kunnen leiden tot een integratie van expertise op het gebied van HRD, organisatiekunde en communicatie. De deelnemers willen gehoord worden door directies en vinden dat beide disciplines, zowel HRD als Communicatie deel zouden moeten nemen aan strategische denkprocessen in bedrijven. Ook omdat zij via hun eigen – dus andere – invalshoeken kunnen bijdragen aan het toenemende belang van interne communicatie en internal branding (bij veranderingen) in organisaties.

Wat zoekt de werkgroep?

Een overkoepelende werkgroep (zowel leden van Logeion als van NVO2) start vanaf dat moment met het uitwerken van ideeën die zijn ontstaan tijdens de workshop. Dit is een zoektocht naar de meerwaarde van de samenwerking, synergie door bundeling van kennis en kunde, gemeenschappelijke factoren en een gezamenlijke visie. Ook wordt bekeken wat de samenwerking verhindert en hoe de blokkades tot samenwerken zijn op te heffen. Want het merendeel van de workshopdeelnemers verwacht toch iets van een wederzijdse kruisbestuiving.

De eerste stap is een literatuuranalyse, die sterk wijst in de richting van de interactie benadering. Bij deze methode, volgens Erik Reijnders de succesfactor voor interne communicatie, maken communicatieprofessionals organisaties communicatiever door interactie te organiseren en te  faciliteren. Als je deze werkwijze wilt toepassen, dan blijkt een aantal mensen, dat actief is op het gebied van interne communicatie, nog niet over de benodigde competenties en vaardigheden te beschikken, zoals het kunnen faciliteren van de dialoog medewerkers en management tijdens veranderingsprocessen. De vraag is of Communicatie daarvoor gereedschappen moet ontwikkelen of dat Communicatie en HRD beter gebruik moeten maken van elkaars kundigheden – ervan uitgaande dat HRD dit wel kunnen.

Beelden en aannames

In die laatste zin van de vorige alinea ligt een belangrijke sleutel voor de meerwaarde. Voordat HRD en Communicatie gaan samenwerken, moeten ze natuurlijk wel weten van welke kennis en vaardigheden ze gebruik kunnen maken. Daar blijken bij beide groepen wel beelden over te bestaan, maar zijn die ook waar?

HRD-ers denken dat de communicatiemensen alleen van de folders en boodschappen zijn. Communicatiemensen vinden dat medewerkers in de HRD-hoek veel met processen en procedures, zoals arbeidsvoorwaarden en CAO’s bezig zijn, terwijl ze eveneens verwachten, gezien de opleiding van HRD-ers, dat zij goed kunnen faciliteren. Dat is misschien ook zo, maar ze doen het niet, omdat alle tijd naar de beleidskant gaat – het faciliteren besteden ze uit. Bij Communicatie bestaat het beeld dat HRD verstand heeft van groepsdynamica. Gevraagd wordt waarom je hier in bedrijven meestal niets van terug ziet. Daar blijkt een wereld achter te zitten van muren en structuren die in de weg staan.

Bij Marjan Engelen roept dit de conclusie op dat faciliteren en coachen meer gewoon onderdeel van het communicatie-pakket moet worden. Als je zo collega’s in de organisatie meer gevoel voor persoonlijke communicatie kunt bijbrengen, draagt dit meer bij tot het communicatiever worden van de organisatie, dan wanneer de afdeling communicatie alles zelf uitvoert. Vergelijk het maar met gemeenten die schrijftrainingen geven aan ambtenaren. Ook dat heeft meer impact dan zelf alle teksten maken, zo kun je tot op zekere hoogte het faciliteren van interactie ook leren.

Aanscherpen

Om de vraagstelling helder te krijgen interviewen de werkgroepleden een aantal mensen uit de beide disciplines. Zo wordt er onder andere gevraagd welke gemeenschappelijke doelen HR, Communicatie (en Organisatieadvies) hebben.
Een van de geïnterviewden, Gertjan Sybrandi van ENECO Energie, zegt daarover: “Het gaat met name om kennis, houding, gedrag. Dáár zit de verwevenheid van Communicatie, HRD en ook Organisatieadvies. Vanuit communicatie kun je hierin je bijdrage leveren. De communicatielijn loopt hierin naar beneden. Bij HRM zie je juist een stijgende lijn. Zij kunnen zaken vastleggen in bijvoorbeeld beoordelingsgesprekken. Communicatie is dus niet in staat om alleen op alle communicatieaspecten binnen een bedrijf 100% te scoren. Terwijl HRM het ook niet alleen kan, want zij hebben Communicatie nodig om inzicht te geven in de boodschap en deze over de bühne te brengen. Op kennis kunnen wij als communicatieadviseurs een 100 % bijdrage leveren, terwijl het op gedrag bij wijze van spreken om slechts 50% gaat. Daarvoor moet je andere manieren gebruiken, namelijk borging, en daar heb je HRM voor nodig.”

Volgens Sybrandi is het doel: goed geïnformeerde medewerkers, die weten wat ze al dan niet moeten doen en het is zaak dat ze zich er goed bij voelen. Op de vraag waar de grootste knelpunten voor samenwerking zitten antwoordt hij:

  1. De op de vraag van het management gerichte aanpak en afhandeling;
  2. Teveel focus op de eigen onderwerpen/ eigen discipline. Bij HRM zijn dat de processen en bij Communicatie is de middelenbeschrijving te mager.
  3. Profilering vanuit disciplines zelf. Iedereen wil scoren. Met gezamenlijke processen profileer je je altijd op gedeelde wijze.”

Ronde tafel blijkt vierkant

De genoemde knelpunten worden bevestigd tijdens een rondetafelgesprek met HRD- en communicatieadviseurs, dat de werkgroep organiseert om dichter bij oplossingen te komen. Tijdens het bespreken van de case heerst het gevoel dat er niet vanuit één bepaalde discipline met elkaar wordt gesproken. HRD komt met typische communicatieoplossingen en Communicatie vraagt om standaard HRD-methoden. Bovendien denkt HRD dat ze meer de diepte ingaan – “Is dit wel nodig?” – en vindt dat Communicatie deze fase overslaat en meer naar oplossingen en methoden.

De groep was aanvankelijk voornamelijk probleemverkennend bezig. HRD onderzocht nog ‘het waarom’ en Communicatie komt al met de praktische zaken. HRD zoekt naar “Wat doet het met mij” en Communicatie naar doelen voor groepen in de organisatie en daarbuiten. De analyse roept zoveel vragen op dat interventies vanuit de vakdisciplines achterwege blijven. De deelnemers komen niet toe aan fasering- en interactie methoden, noch aan werken aan het proces.

Helaas komt niet uit deze exercitie het antwoord op de vraag: Hoe kunnen wij vanuit onze disciplines parallel én samen optrekken? Ook wordt niet specifiek gevraagd: ‘Wat is jouw inbreng vanuit jouw discipline?’ HRD verklaart dat dit afhankelijk is van het soort werk en het type communicatieadviseur.

Gelukkig wordt wel geconstateerd dat er urgentie is tot samenwerken bij verandering en grote lijntrajecten die daaruit voortkomen.

Eén van de belangrijkste conclusies van het rondetafelgesprek is dat het van groot belang is beelden van elkaar met elkaar uit te wisselen, èn de zaken waar je als je discipline mee bezig bent. Op die manier ontdek je sneller waar je samen kunt optrekken en wat je aan elkaar kunt hebben. Zodat uiteindelijk het proces beter verloopt.

Hoe verder?

Het oorspronkelijke doel van de werkgroep Interne Communicatie in het Kwadraat is het ontwikkelen van kennis en deze doorgeven aan zowel HRD- als Communicatieadviseurs. Zoals gezegd moeten communicatiemensen nog beter dan nu weten wat er echt in de HRD wereld leeft en HRD-ers meer kennis hebben van de ontwikkelingen binnen communicatiediscipline. Opvallend is wel dat de belangstelling voor HRD van communicatiezijde groter is dan andersom. Wellicht ligt dit aan het eerder genoemde feit dat het interne communicatievak zich nog verder ontwikkelt naar een meer faciliterende discipline.

In elk geval kan een betere samenwerking leiden tot minder gemiste kansen, zoals het elkaar te laat te betrekken bij cultuurtrajecten of reorganisaties. Als beide vakgebieden zouden verbreden in plaats van verkokeren is het mogelijk dat de professionals elkaar vinden op het snijvlak en tot een vruchtbare samenwerking komen.

Om de wederzijdse kennismaking te stimuleren denkt de werkgroep aan het organiseren van een IC² intervisiedag, eventueel ondersteund door de actuele hotshots op het gebied van Interne Communicatie, en speedmatchen op themagroepen. Aan het eind van zo’n dag is het wellicht mogelijk meer inzichten te bundelen. Best practices kunnen worden gezocht, beschreven en geanalyseerd. En last but not least behoort het organiseren van trainingen voor communicatieadviseurs in de facilitator-rol tot de mogelijkheden.

De werkgroep IC² bestaat behalve de initiatiefneemster Marjan Engelen uit: Laura  Kloet de Martinez (contactpersoon met de themagroep Interne Communicatie van Logeion), Marianne Roelofs, Christian Scheres, Natascha Walenberg , Merel de Boer en Myrjam Bakker-Boone.

Door: Myrjam Bakker-Boone

Stuur door naar een relatie

Reageer

(zal niet zichtbaar zijn)

Als u uw reactie geplaatst heeft kunt u de reactie nog 30 minuten aanpassen. Klik hiervoor op "Bewerk reactie".

Vorige artikel:
Volgende artikel:

Laatste reacties